Bütçe hedefleri ile fiili sonuçlar arasındaki farkların neden ve aksiyon odaklı değerlendirilmesi.
Konuya neden dikkat edilmeli?
Sapma analizi yalnızca farkı göstermekle kalmamalı, farkın nedenini ve yönetim aksiyonunu da ortaya koymalıdır.
Temel kontrol başlıkları
1. Gelir sapması
Bu başlık değerlendirilirken yalnızca tek bir kayıt veya belgeye değil, işlemin kaynağı, destekleyici belgeleri, muhasebe kaydı, onay süreci ve dönemsel tutarlılığı birlikte ele alınmalıdır.
2. Maliyet sapması
Bu başlık değerlendirilirken yalnızca tek bir kayıt veya belgeye değil, işlemin kaynağı, destekleyici belgeleri, muhasebe kaydı, onay süreci ve dönemsel tutarlılığı birlikte ele alınmalıdır.
3. Personel giderleri
Bu başlık değerlendirilirken yalnızca tek bir kayıt veya belgeye değil, işlemin kaynağı, destekleyici belgeleri, muhasebe kaydı, onay süreci ve dönemsel tutarlılığı birlikte ele alınmalıdır.
4. Nakit sapması
Bu başlık değerlendirilirken yalnızca tek bir kayıt veya belgeye değil, işlemin kaynağı, destekleyici belgeleri, muhasebe kaydı, onay süreci ve dönemsel tutarlılığı birlikte ele alınmalıdır.
5. Revize tahmin
Bu başlık değerlendirilirken yalnızca tek bir kayıt veya belgeye değil, işlemin kaynağı, destekleyici belgeleri, muhasebe kaydı, onay süreci ve dönemsel tutarlılığı birlikte ele alınmalıdır.
Uygulamada izlenebilecek yaklaşım
Öncelikle kapsam ve amaç netleştirilir. Ardından ilgili dönem ve veri kaynakları belirlenir, kayıtlar arasında mutabakat yapılır, olağan dışı veya açıklanmaya ihtiyaç duyan hususlar ayrıştırılır ve gerekli olduğunda destekleyici belgelerle detaylandırılır. Sonuçların yalnızca tespit şeklinde değil, mali etkisi ve süreç nedeni ile birlikte değerlendirilmesi faydalıdır.
Yönetim açısından sonuç
Sapma analizi yalnızca farkı göstermekle kalmamalı, farkın nedenini ve yönetim aksiyonunu da ortaya koymalıdır. Düzenli kontroller, yalnızca geçmiş hataların bulunmasına değil; aynı hataların tekrarını azaltacak süreç ve iç kontrol yapısının kurulmasına da katkı sağlar.
2004'ten bu yana muhasebe ve mali yönetim alanında; 2007'den beri bağımsız SMMM olarak muhasebe, vergi, denetim, STK/hibe projeleri ve finansal analiz alanlarında çalışmaktadır.
Yazar hakkında →